Λαογραφικό Μουσείο Νεάπολης

Το μουσείο ιδρύθηκε το 1980 από την Πολιτιστική και Λαογραφική Εταιρία Επάνω Μιραμπέλλου. Η συλλογή του που εν τω μεταξύ έχει εμπλουτιστεί, στεγαζόταν σε ένα κτίριο που παραχώρησε στο μουσείο η Μητρόπολη Πέτρας έως τον Ιούλιο του 2016, όπου  μεταστεγάστηκε στο ιστορικό κτήριο του 1ου Γυμνασίου – Λυκείου Νεάπολης.

Στη συλλογή του περιλαμβάνονται έπιπλα, γεωργικά εργαλεία, ένας αργαλειός και άλλα εργαλεία ύφανσης, υφαντά και κεντήματα, εργαλεία από εργαστήρια παραδοσιακών επαγγελμάτων, καθώς επίσης και ως δείγματα ξυλογλυπτικής τεχνικής, τμήματα τέμπλων και ένας μεγάλος σταυρός επίστεψις τέμπλου από ναούς της περιοχής. Ένας μικρός χώρος έχει διαμορφωθεί σε παλιό καφενείο, ενώ ένας άλλος σε σχολείο με παλιά ξύλινα θρανία και ξύλινη έδρα πάνω σε βάθρο. Εκθέτεται επίσης, μια συλλογή όπλων, στρατιωτικών στολών, φωτογραφιών, νομισμάτων και άλλων αντικειμένων από την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας (1898 – 1913).

Το κτίριο, έχει χαρακτηριστεί από το υπουργείο πολιτισμού ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, βρίσκεται δίπλα από την Μεγάλη Παναγία και τον Δημοτικό Κήπο. Ισόγειο, πετρόκτιστο, στεγάζεται με ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη. Η κάτοψή του διαμορφώνεται σε σχήμα «Π» περικλείοντας ένα ανοικτό αίθριο. Περιμετρικά του αιθρίου υπάρχει ένα περιστύλιο, που λειτουργεί ως διάδρομος επικοινωνίας των χώρων των δύο παράλληλων σκελών του κτιρίου μεταξύ τους. Πλέον και μετά από πολλές προσπάθειες, ώρες και μέρες εθελοντικής εργασίας έως αργά το βράδυ των μελών της ΠΛΕΑΜ και όλων των συνεργατών υπάρχουν χίλιοι και δύο λόγοι για να θες να πας και να ξαναπάς σε ένα μουσείο, που χωρίς καμία υπερβολή είναι στον τομέα του σε επίπεδο Κρήτης μακράν το πιο πλήρες.

Κοιτίδα πολιτισμού και κιβωτό διάσωσης αξιών της ιστορίας και των παραδόσεων του Μεραμπέλλου χαρακτήρισε ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης το Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Νεάπολης επισημαίνοντας ταυτόχρονα την συνεργασία και στήριξη της Περιφέρειας στο Μουσείο αλλά και σε ανάλογες πρωτοβουλίες και δράσεις άλλων φορέων του πολιτισμού σε ολόκληρη την Κρήτη.